EP14: การฉีดวัคซีนครั้งแรกในประเทศไทย

การฉีดวัคซีนครั้งแรกในประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2378

ประเทศไทย มีการฉีดวัคซีนเข็มแรก เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2378 หรือตั้งแต่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ซึ่งวัคซีนชนิดแรกนี้คือ วัคซีนป้องกันไข้ทรพิษ โรคที่ระบาดหนักในสมัยนั้น  โดยหมอบลัดเลย์ (Dr. Dan Beach Bradley) เป็นผู้นำเข้ามาเผยแพร่ในประเทศไทย โดยเป็นวัคซีนที่ทำในลักษณะที่เรียกว่า “การปลูกฝี”

รัชกาลที่ 3 ทรงทราบเรื่องราวในการปลูกฝีของหมอบรัดเลย์ จึงมีรับสั่งให้หมอหลวงไปทำการฝึกปลูกฝีกับหมอบลัดเลย์ ในระยะแรก ประเทศไทยต้องนำเข้าพันธุ์หนองฝีจากสหรัฐอเมริกา แต่ภายหลังหมอบลัดเลย์ได้เปลี่ยนมาใช้วิธีการปลูกฝีแบบ variolation คือ การนําเอาหนองฝีจากผู้ป่วยไข้ทรพิษมาทําการปลูกฝี ซึ่งเป็นวิธีการเดียวกันกับที่ชาวจีนค้นพบ โดยหมอบลัดเลย์ตั้งใจว่า หากวิธีการปลูกฝีแบบชาวจีนนี้ไม่ได้ผลดีตามที่ควร หรือเกิดอันตรายแก่ผู้ป่วย

ก็จะกลับไปใช้วิธีการนำเข้าพันธุ์หนองฝีจากสหรัฐฯ ตามเดิม โดยมีค่าบริการคนละ 1 บาท และมีเงื่อนไขว่าจะได้เงินคืน 50 สตางค์ เมื่อกลับมาติดตามตรวจผลดู และ ฝีดีขึ้น ทั้งนี้ เงินที่ได้จะนำไปซื้อพันธุ์หนองฝีมาใช้ต่อไป

ครั้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แม้ปฏิบัติการปลูกฝีแบบเดิมทั้งแบบนำเข้าพันธุ์หนองฝี และแบบชาวจีน จะประสบผลสำเร็จด้วยดี แต่เรื่องการนำพันธุ์หนองฝีเข้ามายังคงเป็นปัญหาเรื่องระยะเวลาการเดินทางที่นานถึง 9 เดือน ทำให้พันธุ์หนองฝีเสื่อมคุณภาพ จึงมีพระราชดำริให้คิดทำหนองฝีขึ้นมาใช้เองเสียเลย โดยเริ่มจากการส่งนายแพทย์ 2 คน ของไทย คือ พระบำบัดสรรพโรค หรือนายแพทย์แฮนซ์ อดัมเซ็น (Hans Adamsen) และหลวงวิฆเนศน์ประสิทธิวิทย์ (อัทย์ หสิตะเวช) ไปศึกษาดูงานเรื่องดังกล่าวที่ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อนายแพทย์ทั้งสองท่านเดินทางกลับมาประเทศไทย ก็ได้มีการทำพันธุ์หนองฝีขึ้นเองครั้งแรกในประเทศไทย ที่สำนักงานบริเวณสี่กั๊กพระยาศรี (สี่แยกพระยาศรี) และต่อมาทางกระทรวงธรรมการได้เสนอให้รัฐบาลจัดตั้ง “กอเวอนเมนต์ซีร่ำแลโบแร็ตโตรี” (Government Serum Laboratory) สำหรับผลิต พันธุ์หนองฝีขึ้นใช้ปลูกป้องกันไข้ทรพิษภายในประเทศ และภายหลังได้ย้ายสถานผลิตไปที่ ต.ห้วยจรเข้ จ.นครปฐม

.

จนกระทั่งในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้มีการจัดตั้งสถานที่ดำเนินการวัคซีนป้องกันโรคกลัวน้ำ (โรคพิษสุนัขบ้า) ขึ้นเป็นแห่งแรกในประเทศไทย ที่ตึกหลวง

บนถนนบำรุงเมือง เป็นสถานที่ทำการชั่วคราว เรียกว่า “ปาสตุระสภา” โดย สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นผู้อนุเคราะห์ในการนี้ จึงทำการย้ายสถานผลิตพันธุ์หนองฝี รวมถึงการทำวัคซีนอื่น ๆ จากจังหวัดนครปฐม มาดำเนินการอยู่ด้วยกันที่ปาสตุระสภาแห่งนี้ จากนั้นในปี พ.ศ. 2460 สถานที่รวมกิจการวัคซีน “ปาสตุระสภา” ก็ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สถานปาสเตอร์” ตามชื่อหลุยส์ ปาสเตอร์ ผู้คิดค้นวัคซีนคนสำคัญของโลก พร้อมกับโอนกิจการนี้ให้แก่สภากาชาดไทย แต่ยังคงใช้สถานที่ทำการเดิม

.

ภายหลังสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถฯ เสด็จสวรรคต รัชกาลที่ 6 ได้มีพระราชประสงค์ที่จะสร้างสิ่งอันเป็นสาธารณประโยชน์เพื่อเชิดชูพระเกียรติยศพระราชชนนี จึงทรงอุทิศที่ดิน 46 ไร่ ริมถนนพระราม 4 พร้อมพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ 258,000 บาท มอบให้สภากาชาดไทย สำหรับสร้างอาคารใหญ่ ที่ชื่อว่า “ตึกสภานายิกา” เพื่อใช้เป็นสถานที่ทำการแห่งใหม่ของสถานปาสเตอร์ พร้อมพระราชทานนามให้ใหม่ว่า “สถานเสาวภา”

.

และทั้งหมดนี้ ก็เป็นเรื่องราวจากการเริ่มต้นจากวัคซีนเข็มแรกของประเทศไทย ที่จะเห็นได้ว่าในทุกช่วงเวลาที่เราประสบพบปัญหา จะมีสถาบันองค์พระมหากษัตริย์ที่คอยอยู่เคียงข้าง ทรงมีพระเมตตา. และพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณต่ออาณาประชาราษฎร์เสมอ

.#นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้

ที่มา: สถานเสาวภา สภากาชาดไทย

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest

This Website or its third-party tools process personal data (e.g. browsing data, IP addresses) and use cookies or other identifiers, which are necessary for its functioning and required to achieve the purposes explained in the Cookie Policy.  It’s completely your choice to control your cookies.

Please read our Privacy Policy and Cookie Policy carefully before you start to use this Website. By continuing using this Website or by clicking “I ACCEPT” when this option is made available to you, you accept and agree to be bound and abide by our Privacy Policy.

If you do not want to agree to the Privacy Policy, you must not access or use the Website.

powered by